مرگ

گاهی وقتها که مطلبی میخوانم، آنقدر مشعوفم میکند که آرزو میکردم، ای کاش من خالق این اثر بودم.  "مرگ" ٍ ناظم حکمت از آن کارهاست.

 

بفرمایید، بنشینید دوستان،

خوش آمدید، صفا آوردید.

میدانم، مادام که خوابیده بودم

از پنجره وارد اتاقم شدید.

نه شیشه دهان­باریک دارویم را واژگون کردید

و نه قوطی سرخ­رنگ را.

چهره­هاتان نورانی از ستارگان

دست­دردست هم بر بسترم ایستادید.

بفرمایید، بنشینید دوستان

خوش آمدید، صفا آوردید

 

چرا به من اینگونه شگفت­زده مینگرید؟

هاشم – پسر عثمان.

به نظرت عجیب نیست؟

شما نیز مرده­اید

در بندر استانبول

در حالیکه به یک کشتی انگلیسی ذغال بار میزدید

با کیسه ذغال به قعر انبار پرتاب شدید

نقاله کشتی جسدتان را بیرون کشید

و پیش از وقت استراحت

خون سرختان، چهره سیه­چرده­تان را فراگرفته بود

که میداند که چه اندازه زجر کشیده بودید؟…

سرپا نایستید، بفرمایید،

من شما را مرده میپنداشتم،

که از پنجره وارد اتاقم شدید.

چهره­هاتان نورانی از ستارگان

خوش آمدید، صفا آوردید…

یعقوب – از اهالی دهکده "یایالار"

نورچشم من،

سلام.

مگر شما نمرده بودید؟

مگر شما نبودید

که کودکانتان را میان مالاریا و گرسنگی رها کردید؟

و دریک روز آتشین تابستانی

در یک قبرستان خشک دفن شدید؟

پس مگر شما نمرده­اید؟

یا شما؟ احمد جمیل ِ نویسنده؟

با چشمانم دیدم

تابوتتان را

که درگور پایین میبردند…

و به گمانم

تابوت کمی از قدتان کوتاهتر بود.

بگذریم احمد جمیل،

عادتهای قدیمیتان را فراموش نکرده­اید؟

آن شیشه که برداشته­اید شیشه داروست،

نه شیشه شراب

برای کسب 50 قران، روزی

تک و تنها بودید

و برای فراموش کردن دنیا

چه اندازه مینوشیدید ...

من فکر میکردم شما مرده­اید.

بر بسترم دست­دردست هم ایستاده اید،

بفرمایید، بنشینید دوستان،

خوش آمدید، صفا آوردید…

شاعری پارسی میگفت:

"مرگ عادل است

شاه و گدا را به یک شأن میبرد"

هاشم

برای چه متحیرید؟

برادرم، هیچ نشنیده­اید

که شاهی در پستوی یک کشتی

با کیسه­ای ذغال بر پشتش مرده باشد؟…

شاعری پارسی میگفت:

"مرگ عادل است."

یعقوب

چه زیبا خندیدید، نور چشم من.

در تمام طول عمر اینگونه نخندیده بودید…

فقط اندکی صبر کنید، تا صحبتم تمام شود.

شاعری پارسی میگفت:

"مرگ عادل ..."

شیشه را رها کنید احمد جمیل!

بیهوده ناراحت میشوید!

میدانم،

میگویید که:

"برای عادل بودن مرگ، زندگانی نیز باید عادل باشد."…

 

شاعری پارسی میگفت: ...

دوستان! مرا رها نکنید

دوستان! چرا اینگونه خشمناک

ترکم میکنید؟

ÖLÜME DAİR

Buyrun, oturun dostlar,
hoş gelip sefalar getirdiniz.
Biliyorum, ben uyurken
hücreme pencereden girdiniz.
Ne ince boyunlu ilâç şişesini
ne kırmızı kutuyu devirdiniz.
Yüzünüzde yıldızların aydınlığı
başucumda durup el ele verdiniz.
Buyrun oturun dostlar
hoş gelip sefalar getirdiniz.

Neden öyle yüzüme bir tuhaf bakılıyor?
Osman oğlu Hâşim.
Ne tuhaf şey,
hani siz ölmüştünüz kardeşim.
İstanbul limanında
            kömür yüklerken bir İngiliz şilebine,
                                      kömür küfesiyle beraber
                                                          ambarın dibine...

Şilebin vinci çıkartmıştı nâşınızı
ve paydostan önce yıkamıştı kıpkırmızı kanınız
                                          simsiyah başınızı.
Kim bilir nasıl yanmıştır canınız...
Ayakta durmayın, oturun,
ben sizi ölmüş zannediyordum,
hücreme pencereden girdiniz.
Yüzünüzde yıldızların aydınlığı
hoş gelip sefalar getirdiniz...

Yayalar-köylü Yakup,
                     iki gözüm,
                                 merhaba.
Siz de ölmediniz miydi?
Çocuklara sıtmayı ve açlığı bırakıp
çok sıcak bir yaz günü
yapraksız kabristana gömülmediniz miydi?
Demek ölmemişsiniz?

Ya siz?
Muharrir Ahmet Cemil?
Gözümle gördüm
                      tabutunuzun
                                      toprağa indiğini.

Hem galiba
tabut biraz kısaydı boyunuzdan.
Onu bırakın Ahmet Cemil,
vazgeçmemişsiniz eski huyunuzdan,
o ilâç şişesidir
                  rakı şişesi değil.
Günde elli kuruşu tutabilmek için,
yapyalnız
dünyayı unutabilmek için
                                ne kadar çok içerdiniz...
Ben sizi ölmüş zannediyordum.
Başucumda durup el ele verdiniz,
buyrun, oturun dostlar,
hoş gelip sefalar getirdiniz...

Bir eski Acem şairi :
"Ölüm âdildir" - diyor, -
"aynı haşmetle vurur şahı fakiri."

Hâşim,
neden şaşıyorsunuz?
Hiç duymadınız mıydı kardeşim,
         herhangi bir şahın bir gemi ambarında
                          bir kömür küfesiyle öldüğünü?...

Bir eski Acem şairi :
"Ölüm âdildir" - diyor.
Yakup,
ne güzel güldünüz, iki gözüm.
Yaşarken bir kerre olsun böyle gülmemişsinizdir...
Fakat bekleyin, bitsin sözüm.
Bir eski Acem şairi :
"Ölüm âdil..."
Şişeyi bırakın Ahmet Cemil.
Boşuna hiddet ediyorsunuz.
Biliyorum,
ölümün âdil olması için
hayatın âdil olması lâzım, diyorsunuz...

Bir eski Acem şairi...
Dostlar beni bırakıp,
dostlar, böyle hışımla
                        nereye gidiyorsunuz?