|
آراز
|
||
|
رازهای مگو |
زندگی ِ غربت –گاهی – ناخودآگاه، چیزهایی از تو را میکند و میریزد. چیزهایی که میدانستی و میشناختی و گوشههایی از وجودت بودند – گاهی گوشههایی دوست داشتنی و گاهی گوشههای اضافی و زاید.
با دوستی در ایران صحبت میکردم، کمی مقید و رسمی، صحبتمان به تعارف کشید، دیدم واژههایم جنسشان عوض شده، قبلها در گنجینه تعارفات معمول، آنقدر اصطلاح و لغت داشتم که کم نیاورم. اما بعد از سالها زندگی میان مردمی که برایشان تعارف چیزی از جنس واقعیات زندگی نیست و مجازیست و مرزها را و تعادل طبیعی حقوق و وظایف افراد را بهم میریزد، دایره دائرهالمعارف تعارفاتم محدود شده بود. سعی میکردم در جواب هر تعارف، تعارفی بیاورم ولی از ترکیب مبادله تعارفات خندهام گرفت. میگفت امری ندارید؟ میگفتم نخیر، فقط سلام برسانید. گاهی هم جوابم –شاید- توهینی بود.
میخواهم مرز شمول صحبتم را مشخص کنم. تعارفات فقط به چاقسلامتی محدود نیست. بسیاری از روابط اجتماعی در سطوح مختلف گره خورده در تعارفات. گاهی این تعارفات است که روابط و رفتارها را شکل میدهد و مقید میکند. و در نهایت رفتاری که با تعارف همراه است، رفتاری واقعی و ذاتی نیست، بلکه سمت و سوی آنرا تعارف مشخص میکند. بسیار اتفاق افتاده که نخواسته باشیم کاری را بکنیم و یا چیزی را بخوریم و با بالعکس، ولی عکس میل باطنی عمل کردهایم و در رودربایستی (بخوانید بند تعارفات) گرفتار شدهایم که مبادا رنجشی از عملمان ایجاد شود. در حقیقت از حق خود گذشته ایم و یا حق طرف مقابل را نادیده گرفته ایم.
از نظر من همیشه تعارفات گوشههای زایدی از زندگی بود، که باید بالاخره صیقل میخورد و میریخت. تعارف فقط حجابی بود مجازی، که واقعیت را میپوشاند و هر دو سوی صحبت را در محیطی غیرواقعی و پر از قید قرار میداد. قیدهایی که سرپیچی از آنها توهین بود و یا کدورت.
بخش بزرگی از این رفتار را میشود در عدم وجود مرزها بین افراد توجیه کرد. معمولا مرزهای من و غیر من در روابط مشخص نیست. یا هنوز حقوق و وظایف خودمان را خوب یاد نگرفتهایم. بلد نیستیم بدون کدورت نه بگوییم. مکانیزم تربیتیمان نیز هنوز به رشد کافی نرسیده که تشخیص بدهد بدون تعارف هر دو طرف راحتترند و لزومی ندارد از حقمان بگذریم یا حق کسی را نادیده بگیریم.
سخن به درازا رفت، ولی یادآوری این نکته هم خالی از لطف نیست که در مدارس غربی، رشد تحصیلی و علمی در اولویتهای دوم و حتی سوم هستند و هدف از سیستم آموزشی آموختن بیش از چند فرمول و معادله است. اولویت، آموختن وظایفی که شخص باید نسبت به افراد، جامعه و محیط زیست رعایت نماید و مهمتر از آن آموختن حقوقی است که فرد دارد و هرگز نباید در برابر کسی از این حقوق کوتاه بیاید. این امر باعث میشود که افراد از کودکی مرزهای من و غیر من را بدرستی تشخیص بدهند.
در این جوامع ، فردی که بر حقش - در ابعاد فردی و اجتماعی- سرسختی میکند، نه گستاخ نام میگیرد نه قالتاق. در حالیکه عکس این واقعه در جامعهای که رشد کردهایم رخ میدهد و سربهزیری و فروتنی –در همه اشکال و ابعاد – پسندیده است. در چنین محیطی مرزهای بین من و غیر من در هم میامیزد که یکی از محصولهای-نامیمون- آن، تعارف است.
پ.ن.: یکی از تکههای دوستداشتنیای که غربت دارد میکند و میبــَرَد، زبان آذریست که بعد از چند سالی که به ندرت صحبت کردم، اینبار که ایران بودم دیدم، ضعف پیدا کردهام در زبان مادریم.
آزمایش فرضیه پیدایش جهان آغاز شد / بی بی سی
دهه شصت (محسن نامجو) / صابره کاشی
|