سلامم را بپذیر، ای چوبه دار! ...
- همه / سرتابه پا از واژه هام اندوه میبارد -
اینرا همیشه تو میگفتی و میترسیدی. و تلخ میخندیدم، تلخ. و تو میدانستی که این خنده، زهرخند است و زجرخند و "این سموم از بن ریشه است اینبار که سوی برگ میآید" .
باز ۱۸ تیر رسید، و باز شروع شد نغمه ای تلخ در جانم که میخواند:
"و آنک منم، مترسکی پوشالین، بر گندمزار سوخته زندگی، و کلاغان زجر، زجر زخمی کهنه، تنپوش کهنه ام را هزاران پاره کرده اند" .
باز رسید روزی که امیدمان ناامید شد.
به آنانی که سر بر بالین و سجاده،
از داس ضحاک بخون غلطیدند
و برگی دیگر
بر دفتر مظلومیت مردمان این خاک
نگاشتند.
چشم به راهم بودی / هر صبح و هر شام
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
- علیکم سلام
برای مردن با اجل، زاده نشده ام
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
آن کدام قبیله است؟ که طالعش سحرانگیز است
با هزار نام نامیده شد / باز هم یکی ماند
این درد مرا به حضورت آورد
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
دریاها را هزارپاره دیدم
دیدم که در حال جان سپردن است/ زخمیش دیدم
بنده را از خدا جداگشته دیدم
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
(در این سرزمین) چرخ فلک وارونه میگردد
علفها / در سایه سار ایران
رنگ برگهایش در بیرقم
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
پایان اولین، آغاز آخرین
من ِ دیوانه، به عمرم اینرا ندانستهام
ترسی ندارم / از اینکه که قامتت آسمان را میشکافد
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
با دستانی یغماگر، پارهپاره شده، برنده
از سرزمین رودهای خشک و چشمههای مرده
منم که میآیم برای انتقام / من
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
سخن بگو! این چه فرجامیست؟
بر قامتم کفن سفید / بر زبانم توبه
نوبت، نوبت من است / منی که درسم را خوب یاد نگرفتم
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
تو را من کاشته ام
حالا تو میخواهی مرا به تاراج بری
برای آبیاری تو / خونم ارزانی باشد
و برگهایت از خونم رنگ گیرد
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
ای چوبه دار! از که کمترم من؟
یا تو را به زانو درخواهمآورد / یا درپایت جان خواهم باخت
و یا در قامتت برگ خواهم شد
سلامم را بپذیر! ای چوبه دار! ...
بپذیر! بپذیر که نوبت قربانیت منم
روح من در تو / بدان که جانت از من است
مغرور نشو! که تمامی وجودت منم
سلام ای چوبه دار ...
- علیکم سلام
"رستم بهرودی"
SELAM DAR AĞACI
Yolumu gözledin her seher ahşam,
Selâm dar ağacı.
- Aleyküm selam!
Ecelle ölmeye doğulmamışam...
Selam, dar ağacı.
O hansı milletdir, taleyi sırdı?!
Yüz adla bölündü... Yene de birdi!
Meni huzuruna bu derd getirdi,
Selam, dar ağacı...
Denız, deryaları, Aral'ı gördüm
Gördüm can üstedir, yaralı gördüm,
Tanrı'nı bendeden aralı gördüm.
Selam, dar ağacı...
Çarhı ters fırlanır felek garının,
Rengi bayrağımda yarpaglarının,
Selam, dar ağacı...
Evvelin ahiri, sonun evveli,
Buymuş, bilmemişsem bunu men deli,
Gorhum yoh, ne olsun boyun göy delir!
Selam, dar ağacı...
Eli yağmalanan, bölünen, bölen,
Çayları guruyan, gölleri ölen 2.
Hakk-hesap çekmeye gelen menem, men.
Selam, dar ağacı...
Danış, bu son neydi be?!
Boynumda ağ kefen, dilimde tövbe,
Dersini ters bilen, menimdi növbe,
Selam, dar ağacı.
Seni men ekmişem... Mene sen ganim,
Seni savurmağa helaldir ganım.
Yarpağın reng alsın ganımdan menim,
Selam, dar ağacı.
Ey darın ağacı! Kimden kemem?... Kem?
Ya seni yendirrem, ya sene yennem,
Ya da budağında yarpağa dönnem.
Selam, dar ağacı.
Gabul et, növbeti gurbanın menem,
Menim canım sende, bil, canın menem,
Ele gurrelenme... Her yanın menem.
Selam, dar ağacı.
- Aleyküm selam!
“Rüstem Behrudi”
پ.ن.۱: نسخه ای که من از شعر رستم بهرودی ترجمه کردم، احتمالا نسخه دوباره نویسی شده شعر است. شعری که وبسایت رستم بهرودی منتشر کرده است، در برخی کلمات با این نسخه تفاوت دارد و بیشتر رنگ و بوی قومی دارد. که من نسخه حاضر را بیشتر میپسندم.
پ.ن.۲: ترانه ای به غایت زیبا و سلحشورانه از این شعر، توسط آراز السس خوانده شده که میتوانید از اینجا بشنوید.
بازخوانی وقایع ۱۸ تیر ۱۳۷۸ / خبرنامه امیرکبیر
یک شب بیشتر (فایل صوتی) / یاسمین لـٍوی